Ana Sayfa Kültür Sanat Müzikte yeni dönem! Dijital haklar sanatçı ve yapımcı arasında belirlenecek!

Müzikte yeni dönem! Dijital haklar sanatçı ve yapımcı arasında belirlenecek!

2349
müzikte yeni dönem

Müzikte yeni dönem başlıyor. Yorumcu sanatçıların telif haklarının takibi ve tahsilini yaparak sanatçılara dağıtan MÜYORBİR, yeni kararla dijital alanda sanatçı ve yapımcılar arasından çekildi. Bundan sonra sanatçılar albüm sözleşmelerini yaparken dijital gelirlerden alacakları oranı yapımcılar ile anlaşarak belirleyecek ve kazanç direkt yapımcı tarafından sanatçıya ödenecek. MÜYORBİR Başkanı Burhan Şeşen’e göre, sanatçılar böyle daha özgür olacak.

Son yıllardaki tüm araştırmalar müziğin artık çok büyük oranda dijitalden -çoğunlukla da telefondan- dinlendiğini ortaya koyuyor. Geçtiğimiz Temmuz ayında açıklanan International Music Summit (IMS) raporuna göre müzik endüstrisi 2017 ve 2018’deki daralmadan sonra %2’lik büyümeyle 7.3 milyar dolarlık bir pazar haline dönüştü. Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği’nin (MÜ-YAP) “Türkiye Müzik Endüstrisi 2020” raporuna göre de 48,3 milyon dolarlık sektörün 5,1 milyon dolarını fiziki satışlar, 32,5 milyon dolarını streaming gelirleri, 0,6 milyon dolarını dijital satışlar, 8,9 milyon dolarını temsili alan gelirleri (yorumcular ve yapımcılar), 1,2 milyon dolarını da senkronizasyon gelirleri oluşturdu. Özellikle 2015’te yaklaşık 4 milyon dolar civarında olan streaming gelirlerinin 5 yıldaki gelişimi inanılmaz.

“Dijital geliri direkt sanatçıya ödenecek”

Tabii bu gelişmeler günümüzde birçok yeniliği de beraberinde getirdi. Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR) Başkanı Burhan Şeşen, eskiden sanatçıların dijital alan gelirlerinin yapımcılarla yaptıkları sözleşmeler ile MÜYORBİR tarafından toplanıp sanatçılara dağıtıldığını belirterek, “Ancak 1 Ocak 2021 tarihi itibarıyla yeni bir düzenlemeye geçtik. Bu tarihten önce MÜYORBİR ile yapımcılar arasında %10+KDV’lik bir anlaşma vardı. Artık MÜYORBİR herhangi bir ödeme almayacak. Üyenin yapımcı ile anlaştığı ya da anlaşacağı gelir oranının tamamı müzik yapımcısı tarafından doğrudan sanatçıya ödenecek” dedi.

Dijital sistemin gelişme sürecinde meslek birliklerinin aktif şekilde süreçte yer aldığını anlatan Şeşen, “Zira dijital korsanlığın önlenmesi ve sistemin gelişmesi sırasında üyelerimizin hak kaybına uğramaması için bu gerekliydi. Müzik yapımcılarının dijital haklarını da MÜ-YAP takip ediyordu ancak bugün gelinen noktada dijital mecrada sanatçının özgür olması, kararlarını kendisinin alması gerekiyor” açıklamasını yaptı.

MÜYORBİR Başkanı Burhan Şeşen

MÜYORBİR olarak siz sanatçı ve yapımcının arasından çekiliyorsunuz o zaman değil mi?
Evet, bundan böyle üyelerimiz, dijital mecralarla ilgili dijital hak ve gelirlerini mevcut ya da (eski albümler için) eskiden albüm çıkardıkları müzik yapımcılarından alacaklar, haklarını mevcut ya da (eski albümler için) eskiden albüm çıkardıkları müzik yapımcıları üzerinden arayacaklar. Spotify, Itunes, Youtube, Muud, Turkcell vb. dijital mecralar müzik alımlarını doğrudan müzik yapımcıları üzerinden yapıyorlar ve yorumcu (icracı sanatçı ücreti de dahil) ödemeleri müzik yapımcılarına yapılıyor. Dijital hakları MÜYORBİR takip ederken de MÜYORBİR, üyeleri ile onların çalıştıkları müzik yapımcıları arasındaki ticari ilişkilere müdahale etmiyordu. Üyelerimiz single ya da albümlerinin dijital satış gelirlerinden alacakları gelir paylaşım oranlarını müzik yapımcıları ile kendileri belirliyorlardı.

Sanatçılar yeni albüm sözleşmeleri yaparken dijital hakları konusunda özellikle neye dikkat etmeli?
Yeni albüm sözleşmelerinde dijital yani (Spotify, Itunes, Youtube, Muud, Turkcell vb dijital mecralardan) elde edilecek gelirden sanatçıya ödenecek pay oranı ve ödeme zamanı sözleşmede mutlaka yazılmalı. Eskiden kaset ve CD satışlarında sanatçıya ödenecek pay oranı ile ilgili madde konulurken bunun yerini artık dijital mecra aldı. Üyelerimiz, çalıştıkları veya çalışacakları müzik yapımcıları ile oturup konuşmalı, dijital satışlardan alacakları gelir pay oranını belirlemeli ve sözleşmelerine de bunu yazdırmalılar.

Eski albümlerdeki haklarıyla ilgili yapılabilecek bir şey var mı?
Dijital mecra, yeni bir mecra. Eski albümlerle ilgili yapımcı ile sözleşme olmaması ya da üyenin albüm sözleşmesini kaybetmesi, dijital mecra gelirleri üzerinden yapımcıdan gelir payı isteme hakkını ortadan kaldırmıyor. Eski albümlerle ilgili olarak, eski albümlerin yapımcılarına (Eğer eski şirket albüm ya da albümleri devir etmiş ise devir alan yeni yapımcı şirkete) başvurmak, dijital satışlardan gelir payı talep etmek ve anlaşılan gelir oranı üzerinden bir protokol (sözleşme) yapmak gerekiyor. MÜYORBİR ile sözleşmeli olmayan yapımcılar için 01.01.2021 öncesini ödeme için görüşebilirler. Yasal zaman aşımı süresini de dikkate alarak geçmiş 5 yıllık haklarını da talep edebilirler.

Yapımcılar “Ben senin haklarını MÜYORBİR’e ödedim” diyebilirler. 1 Ocak 2021’den önceki haklarının durumunu sanatçılar nereden ve nasıl öğrenebilirler?
Konuyla ilgili MÜYORBİR Üye İlişkileri Yetkilisi arkadaşlarımıza e-posta yollayarak bilgi alabilirler. Ekip arkadaşlarımız sanatçılarımızın geçmiş bilgileri konusunda detaylı açıklamayı yapacaktır.

Peki nedir dijital alan konusundaki gelir/pay oranları? Yani sanatçılar yapımcılardan gelirin ne kadarını talep etmeli?
Dijital alandan üyenin (sanatçının) yapımcıdan talep edeceği gelir üzerinden pay oranı tamamıyla sanatçı – yapımcı arasında yapılacak anlaşmaya bağlı. Bu konuda net bir oran yok. Bu her sanatçıya ve karara göre farklılık gösterecektir. MÜYORBİR’in bir önceki dönem yapımcılarla anlaştıkları oran bu yeni dönem için belirleyici ve bağlayıcı değil.

En çok merak edilen soru: Sanatçıların bu yeni karar ile dijital gelirleri artacak mı, azalacak mı?
Dijital gelirlerin artması ya da azalması öncelikle sanatçının yapacağı çalışmalarla, albüm ya da şarkıların ne kadar talep gördükleri ile alakalı. Ancak, dijital mecra doğrudan SANATÇI-YAPIMCI DİYALOG VE ANLAŞMASI İLE YÜRÜTÜLDÜĞÜNDE, SANATÇI BAKIMINDAN DAHA YARARLARI OLACAĞI, BU DURUMUN SANATÇININ GELİRLERİNİ ARTTIRACAĞI AŞİKARDIR.

Son duruma göre dijital alanda hangi platformlar MÜYORBİR’in yetki alanında, hangileri değil artık?

Spotify, Itunes, Youtube, Muud, Turkcell vb. müziğin, şarkıların müzik dinleyicilerine streaming (dinleme), download (indirme) şeklinde satış ve kullanıma sunulduğu mecralardaki gelir paylaşımı artık sanatçı – yapımcı arasında yürütülecek. Müzik dinleyicisinin, istediği şarkıyı/sanatçıyı seçebildiği platformlarda MÜYORBİR olmayacak. Ancak dijital yayıncılık dediğimiz Digitürk, D-Smart, Netflix, Exxen, Gain TV, web radyo ve web tv’ler vb. dijital televizyonlar MÜYORBİR yetki alanında olacak.